Ali Tezel Yazıyor

Ücretli yıllık izin bakımından memurlar ve gazetecilerin uygulamaları, işçilere göre farklılık arz etmektedir. Memurlarda yıllık izin süresi 10 yıla kadar hizmette 20 gün iken, gazetecilerde ise 4 haftadır

5953 Sayılı Basın-İş Kanunu gereğince gazeteciler de yıllık ücretli izin kullanmaktadırlar. Kanunun 21′inci maddesine göre, “Günlük bir mevkutede çalışan bir gazeteciye, en az bir yıl çalışmış olmak şartıyla, yılda dört hafta tam ücretli izin verilir. Gazetecilik mesleğindeki hizmeti on yıldan yukarı olan bir gazeteciye, altı hafta ücretli izin verilir. Gazetecinin kıdemi, aynı gazetedeki hizmetine göre değil, meslekteki hizmet süresine göre hesaplanır.
Günlük olmayan mevkutelerde çalışan gazetecilere her altı aylık çalışma devresi için iki hafta ücretli izin verilir. Yıllık ücretli izinlerin hesabında bu kanunun 1′inci maddesinde, “Gazeteci” tabirine girenlerin kıdemleri, iş akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden inikat etmiş olmasına bakılmaksızın, gazetecilik mesleğinde geçirdikleri hizmet süresi nazara alınmak suretiyle tespit edilir. İzin hakkından feragat edilemez” denilmektedir.
Görüldüğü üzere, günlük gazetelerde çalışanlara en az o gazetede bir yıl çalışmış olmak şartıyla yılda 4 hafta (28 gün) izin verilir. Ancak, gazetecilik mesleğinde 10 yılını doldurmuş olanlara, o gazetede en az bir yıl çalışmış olmak şartıyla altı hafta (42 gün) izin verilir. Gazetecilerin meslek kıdemi, Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü’ndeki deftere (gazeteci kütüğü) gazeteci olarak ilk kez kaydedildikleri tarihten başlar ve arada boş geçen sürelerin hiçbir önemi yoktur.

DERGİLERDE İZİN FARKLIDIR
Haftalık, aylık, yıllık dergi ve gazetelerde çalışanların yıllık izni altışar aylık devrelerde 2′şer hafta olarak verilir. Görüldüğü gibi günlük basılan yayınlardaki izin hakkı ile günlük olmayanların düzenlemesi farklılık arz etmektedir.
Yargıtay 9′uncu Hukuk Dairesi
E: 2004/20058, K: 2004/15437, T: 22.06.2004
¦ İHBAR VE KIDEM TAZMİNATI
¦ YILLIK İZİN ÜCRETİ ALACAĞI
¦ FAZLA MESAİ ÜCRET ALACAĞI
¦ BASIN İŞ KANUNU
¦ GAZETECİLERİN MESLEK KIDEMİ
“ÖZET: Gazetecilerin meslek kıdeminin belirlenmesi bakımından her türlü kayıtlar Başbakanlık Basın Yayın Enformasyon Genel Müdürlüğü’nce tutulmaktadır. Öncelikle belirtilen kurumdan sorulmalı ve gerekirse tanıklar bu konuda yeniden dinlenerek sonuca gidilmelidir. Mahkemece eksik incelemeyle karar verilmesi hatalı olmuştur. Basın çalışanlarıyla ilgili 5953 sayılı yasanın 6. maddesinde kıdem tazminatının hesap yöntemi açıklanmış, ancak 1475 sayılı İş Kanunu’ndan farklı olarak ücretin dışındaki para ve diğer menfaatlerin bu hesaplamada dikkate alınacağına dair bir kurala yer verilmemiştir. Tazminat esas alınan ücretin tespitinde ikramiyenin yansıtılması suretiyle daha fazla olarak belirlenen ihbar ve kıdem tazminatlarının hüküm altına alınması da hatalı olmuştur.”

10 yıl sonrası için izin süresi 30 gün

657 Sayılı Devlet Memurları kapsamında çalışanlar için izin uygulamaları farklıdır. Kanunun 102′nci maddesine göre, “Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan 10 yıla kadar (10 yıl dahil) olanlar için 20 gün, hizmeti 10 yıldan fazla olanlar için 30 gündür. Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir”.
Madde metninden de görüleceği üzere, memurlarda ilk 9 yılın izni 20 gün, 10′uncu yıldan itibaren bu süre 30 gündür. Araya denk gelen tatil günleri ise işçilerdeki bu süreye dahil edilmez.

MEMURLARIN MAZERET İZNİ
Kanunun 104′üncü maddesine göre;
¦ Erkek memura, karısının doğum yapması sebebiyle isteği üzerine üç gün izin verilir.
¦ Memura isteği üzerine, kendisinin veya çocuğunun evlenmesi, annesinin, babasının, eşinin, çocuğunun veya kardeşinin ölümü halinde beş gün izin verilir.
¦ Yukarıda belirtilen hallerden başka, merkezlerde atamaya yetkili amirler, illerde valiler, ilçelerde kaymakamlar ve yurtdışında diplomatik misyon şefleri tarafından dairesi amirinin muvafakatıyla, bir yıl içinde toptan veya parça parça olarak, mazeretleri sebebiyle memurlara 10 gün izin verilebilir.
¦ Zaruret halinde on gün daha aynı usulle mazeret izni verilebilir. Bu takdirde ikinci defa aldığı bu izin yıllık izninden düşülür ama bu fıkra hükmü öğretmenler için uygulanmaz.
¦ Bu izinler sırasında özlük haklarına dokunulmaz, aylıkları aynen ödenmeye devam edilir.

MEMURLAR İKİ YILI BİRLEŞTİREBİLİR
Devlet memurları bir yıl izin kullanmazlarsa ertesi yıl iki yıllık izinlerini birleştirerek kullanabilirler ama bu durum sözleşmeli memurlar için geçerli değildir.

Sözleşmelilerde yıllık, hastalık ve doğum izinleri

Kamuda sözleşmeli olarak çalışanlara imzalatılan sözleşmeye göre;
a) Yıllık izin: 217 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 2′nci maddesinde sayılan kurumlarda ve sosyal güvenlik kurumlarına prim ödemek suretiyle geçen hizmet süresi 1 yıldan 10 yıla kadar olanlara 20 gün, 10 yıldan fazla olanlara 30 gün ücretli izin verilir. Yıllık izinler sözleşme yılı içerisinde kullandırılır.
b) Hastalık izni: Resmi tabip raporu ile kanıtlanan hastalıklar için, yılda 30 günü geçmemek üzere ücretli izin verilebilir. Hastalık sebebi ile sosyal sigortalar kurumunca ödenen geçici iş görememezlik tazminatı personelin ücretinden düşülür.
c) Mazeret izni: Personele isteği üzerine, eşinin doğum yapması halinde iki gün, kendisinin veya çocuğunun evlenmesi, annesinin, babasının, eşinin, çocuğunun veya kardeşinin ölümü halinde ve her olay için üç gün ücretli mazeret izni verilir.
d) Doğum izni: Sözleşmeli kadın personele, doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı hafta süreyle izin verilir. Çoğul gebelik halinde, doğum öncesi sekiz haftalık izin süresine iki hafta eklenir.
e) Süt izni: Sözleşmeli personele, bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam
bir buçuk saat süt izni verilir.

Geçen hafta devlet memurlarının 45 yıldır çalışma ilişkilerini düzenleyen 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda memurların sosyal haklarında yapılan iyileştirmeleri yazmıştık. Bugün de yasaya getirilen eleştirileri okurlarımızla paylaşacağız.

Sendika üyesi olan kamu görevlilerine her yılın ocak, nisan, temmuz ve ekim aylarında aylıkları ile birlikte ödenmek üzere (540) gösterge rakamının aylık katsayısı (0.057383) ile çarpımı sonucunda bulunacak tutarda (yıllık toplam 122 TL) toplu görüşme ödeneği verilecek. Özellikle sendikalar tarafından memurların iş güvencesinin kalmayacağı gerekçesiyle eleştirilen tasarı ile getirilen disiplin cezalarına bakacak olursak özellikle vatandaşa kötü muamelede bulunan memurlar için cezaların ağırlaştırıldığını söyleyebiliriz. İş garantisi kalkmamakla birlikte önemli ölçüde azalacak.

Aylıktan kesme cezası

Memurun, brüt aylığından 1/30-1/8 arasında kesinti yapılmasıdır. Tasarı ile

“k) Hizmette gösterdiği yetersizlik sebebiyle kurumlarının stratejik plan ve performans hedeflerinin gerçekleşmemesine yol açmak,

l) Usûlsüz şikâyette bulunmak,

m) Görevine veya iş sahiplerine karşı kayıtsızlık göstermek veya ilgisiz kalmak,

n) Görev sırasında amirine hâl ve hareketleriyle saygısız davranmak,

o) Devlete ait resmî araç, gereç ve benzeri eşyayı özel işlerinde kullanmak.”  hükümleri getirilmektedir.

Bu hükümlere bakıldığında özellikle çalışmayan veya sürekli olarak görevini yerine getirmekten kaçınan veya düşük performansla çalışan personelin kurumlarının stratejik plan ve performans hedeflerinin gerçekleşmemesine yol açtığı gerekçesiyle aylıktan kesme cezası ile cezalandırılması mümkün olabilecek.

Kademe ilerlemesinin durdurulması

Fiilin ağırlık derecesine göre memurun, bulunduğu kademede ilerlemesinin 1 – 3 yıl durdurulmasıdır. Tasarı ile getirilen kademe ilerlemesinin durdurulmasını gerektiren fiil ve haller;

“p) Verilen emirlere itiraz etmek, görevleri tam ve zamanında yapmamak, hizmetin yürütülmesinde ve görevin yerine getirilmesinde kurumlarınca belirlenen usûl ve esaslara uymamak,

r) Görevle ilgili resmî belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak,

s) Görev sırasında amirlerine söz ile saygısızlık etmek,

t) Devlete ait resmî belge, araç, gereç ve benzeri eşyayı özel menfaat sağlamak için kullanmak,

u) Kurumların çalışma ortamını ve düzenini bozmak,

v) Yetkili olmadığı hâlde basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına bilgi veya demeç vermek,

y) İş sahiplerine kötü muamelede bulunmak, söz veya hareketle sataşmak.”

Olarak sayılabilir. Burada özellikle vatandaşlara kötü muamelede bulunan, söz veya hareketle sataşan memurlara disiplin cezası olarak kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilecek. Basına yetkisi dışında bilgi veren memuru ceza bekliyor.

Devlet memurluğundan çıkarma

Bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarılmasıdır.

“f) Amirlerine, maiyetindekilere ve iş sahiplerine fiili tecavüzde bulunmak,

l) Bir yıl içinde toplam iki defa kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile tecziye edilmiş olmak.” olarak sayılabilir. Vatandaşlara fiili saldırıda bulunan memurların görevine son verilecek ve bir daha memurluğa dönemeyecekler.